Ở sự kiện đông người như bắn pháo hoa, đêm đếm ngược năm mới hay lễ hội đường phố, an toàn phụ thuộc phần lớn vào ba việc bạn làm trước khi đến: chọn chỗ đứng có lối ra, hẹn điểm gặp với người đi cùng, và biết khi nào nên rời đi. Những việc này không làm buổi tối kém vui đi, mà giúp bạn bình tĩnh khi có chuyện.
Đám đông vài chục nghìn người có cách chuyển động riêng, và cảm giác chật chội có thể chuyển thành nguy hiểm trong vài phút. Bài này đi qua cách chuẩn bị, cách nhận ra dấu hiệu đám đông quá tải, cách bảo vệ trẻ nhỏ và người lớn tuổi, và cách dùng AI để lập kế hoạch đi về cho cả nhóm. Nội dung là kiến thức phổ thông, không thay chỉ dẫn của lực lượng chức năng tại chỗ.
Vì sao đám đông lại nguy hiểm
Phần lớn sự cố ở sự kiện đông người không do ai cố ý gây ra. Nguy hiểm đến từ mật độ: khi quá nhiều người dồn vào một khoảng hẹp, mỗi người không còn tự quyết định được hướng đi. Một cú xô nhẹ ở phía sau truyền qua hàng chục người, mạnh dần lên, và người ở chỗ hẹp nhất, như sát rào chắn, cửa ra, bậc thang, chịu áp lực lớn nhất.
Mật độ cao còn làm mọi việc nhỏ trở nên khó: cúi nhặt đồ, quay lại tìm người, bế trẻ lên. Mỗi động tác ấy cần một khoảng trống mà lúc đó không còn, nên dễ dẫn đến vấp ngã giữa dòng người.
Điều khó là từ bên trong đám đông, bạn khó nhận ra tình hình chung. Bạn chỉ thấy vài người xung quanh, không thấy cửa ra đã bị nghẽn hay dòng người ở đầu kia đang dồn tới. Vì vậy những quyết định quan trọng nhất phải làm trước khi bạn ở giữa đám đông: đứng ở đâu, khi nào rời đi.
Thời điểm dễ xảy ra chen lấn nhất thường là ngay sau khi chương trình kết thúc, khi mọi người cùng lúc ra về, hoặc khi có điều bất ngờ như mưa lớn, tiếng động lạ khiến đám đông hoảng hốt. Biết trước điều này, bạn có thể chủ động tránh: rời đi sớm vài phút hoặc đợi muộn hơn mười lăm phút.
Chuẩn bị trước khi đi: kế hoạch năm phút cho cả nhóm
Kế hoạch đơn giản nhưng phải được cả nhóm nắm rõ, kể cả trẻ lớn. Bạn có thể nhờ AI soạn thành tin nhắn ngắn gửi mọi người:
- Xem thông báo phân luồng giao thông, khu vực cấm xe, bãi gửi xe chính thức của chính quyền địa phương cho sự kiện.
- Chọn chỗ đứng: ưu tiên khoảng không gian thoáng, gần đường ra lớn, không đứng sát rào chắn, chân cầu, lối hẹp, bậc thang.
- Hẹn hai điểm gặp: một điểm gần chỗ đứng, một điểm xa khu đông, dễ nhận ra như cổng một tòa nhà lớn. Thống nhất giờ gặp lại nếu lạc.
- Sạc đầy điện thoại, mang sạc dự phòng, ghi nhớ hoặc ghi ra giấy số của người thân phòng khi mạng nghẽn.
- Thống nhất giờ về và cách về, kể cả phương án đi bộ một đoạn xa khỏi khu trung tâm rồi mới gọi xe.
Câu lệnh gợi ý: “Soạn tin nhắn ngắn cho nhóm năm người, trong đó có một trẻ tám tuổi, đi xem pháo hoa tối giao thừa ở khu ven sông trung tâm: điểm gặp chính, điểm gặp phụ, giờ gặp lại nếu lạc, cách về, những gì cần mang”. Sau đó tự điền tên điểm gặp cụ thể, vì AI không biết chính xác khu vực bạn quen.
Chờ đợi nhiều giờ: nắng, mưa và sức khỏe
Với pháo hoa hay đêm đếm ngược, nhiều người đến chiếm chỗ từ chiều và đứng chờ hàng giờ. Mất nước, đói, mỏi chân và thiếu chỗ vệ sinh là chuyện thường gặp. Ăn trước khi đến, mang nước, đồ ăn nhẹ, và biết trước nhà vệ sinh công cộng gần nhất. Người có bệnh mạn tính nên mang theo thuốc đang dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Mưa bất chợt là lúc đám đông dễ xô đẩy nhất, vì mọi người cùng chạy tìm chỗ trú. Mang áo mưa mỏng gấp gọn thay cho ô và không chạy theo dòng người về phía mái che hẹp. Ô mở ra giữa đám đông còn che tầm nhìn và có thể làm người bên cạnh bị thương.
Nếu thấy người đi cùng mệt, chóng mặt, mặt tái, đưa ra chỗ thoáng ngay, đừng tiếc chỗ đứng đã giữ từ chiều. Pháo hoa có thể ngắm từ xa, còn sức khỏe thì không đổi lại được.
Dấu hiệu đám đông đang quá tải
Bạn không thể tự di chuyển theo ý mình. Khi bước đi của bạn bị dòng người quyết định thay, kể cả khi bạn đứng yên vẫn bị đẩy đi, đó là lúc nên tìm cách ra rìa ngay, không đợi thêm.
Cơ thể bị ép từ nhiều phía. Khi bạn chạm người xung quanh từ mọi hướng và khó hít thở sâu, mật độ đã ở mức nguy hiểm. Đừng chờ đến lúc tiết mục kết thúc.
Đám đông chuyển động như sóng. Nếu bạn thấy cả khối người dồn tới rồi dạt đi theo nhịp, áp lực đang truyền qua đám đông. Đây là dấu hiệu nghiêm trọng.
Tiếng la hét không phải vì phấn khích. Lắng nghe sự thay đổi trong âm thanh xung quanh. Tiếng kêu đau, tiếng gọi tên người, tiếng trẻ khóc là lý do để rời đi.
Lối ra không còn thấy. Nếu bạn không còn nhìn thấy hướng ra, hoặc lối ra đã bị chặn, đừng đi về phía cửa hẹp. Tìm hướng chéo ra rìa đám đông.
Nếu bị kẹt giữa đám đông: những việc nên làm
Giữ bình tĩnh và giữ sức. La hét, xô đẩy làm tiêu hao sức và khiến người xung quanh hoảng theo. Đặt hai tay khoanh trước ngực như một chiếc hộp để giữ khoảng trống cho phổi. Đứng vững, hai chân rộng bằng vai, gối hơi chùng.
Đi theo dòng người nhưng chếch dần ra rìa, mỗi khi có khoảng trống. Không cố đi ngược dòng, không đứng lại nhặt đồ rơi, kể cả điện thoại. Đồ vật có thể mua lại được.
Nếu đang bế trẻ, giữ trẻ cao trước ngực hoặc trên vai, quay lưng về phía áp lực để che cho trẻ. Người đi cùng nên bám vai nhau thành một khối nhỏ, nhưng không túm chặt kéo nhau, vì một người ngã có thể kéo theo cả nhóm.
Nếu bị ngã, cố đứng dậy ngay. Nếu không đứng được, nằm nghiêng, co người, hai tay ôm đầu để bảo vệ đầu và ngực. Khi có thể, gọi to những người xung quanh dừng lại. Khi thoát ra, báo ngay cho lực lượng chức năng về vị trí nguy hiểm, và gọi 115 nếu có người bị thương, gọi 113 khi cần công an hỗ trợ.
Giữ trẻ nhỏ và người lớn tuổi ở chỗ đông
Trẻ em và người lớn tuổi là người chịu rủi ro lớn nhất trong đám đông, vì thấp hơn, yếu hơn và khó di chuyển nhanh. Bảng dưới gom những việc nên làm cho từng nhóm.
| Đối tượng | Trước khi đi | Trong lúc ở sự kiện |
|---|---|---|
| Trẻ nhỏ | Cho trẻ mặc áo màu nổi, để thẻ ghi số điện thoại bố mẹ trong túi áo, dặn trẻ khi lạc thì đứng yên | Nắm tay hoặc bế trẻ, không để trẻ đứng ở hàng đầu sát rào chắn |
| Trẻ lớn | Cho trẻ học thuộc số của bố mẹ, thống nhất điểm hẹn và người được nhờ giúp | Kiểm tra trẻ thường xuyên, hẹn gặp lại theo giờ cố định |
| Người lớn tuổi | Chọn chỗ có ghế ngồi hoặc xem từ xa, tránh giờ cao điểm | Có người đi kèm, mang nước, rời đi trước khi đám đông về |
| Người cần hỗ trợ đi lại | Hỏi ban tổ chức về khu vực dành riêng nếu có | Ở gần lối ra, tránh hoàn toàn khu vực chen chúc |
Với trẻ dưới sáu tuổi, cân nhắc xem pháo hoa từ một nơi xa hơn, cao hơn và thoáng hơn, như ban công của người quen hay một khu vực ít người. Trẻ vẫn thấy được pháo hoa, còn bạn đỡ lo lắng suốt cả buổi tối.
Nếu lạc trẻ: những việc làm ngay
Đừng hoảng và đừng tỏa đi tìm khắp nơi. Một người ở lại đúng chỗ vừa thấy trẻ, một người đến ngay điểm hẹn đã dặn trẻ. Báo ngay cho nhân viên an ninh, công an hoặc tình nguyện viên gần nhất, mô tả trẻ: tuổi, màu áo, chiều cao, đặc điểm dễ nhận ra.
Nếu có ảnh chụp trẻ trong buổi tối đó, đưa cho lực lượng chức năng, vì ảnh cho biết đúng trang phục hôm ấy. Đây cũng là lý do nên chụp một tấm ảnh trẻ trước khi đi. Không đăng ảnh trẻ và thông tin nhận dạng lên mạng xã hội trong lúc hoảng, vì có thể thu hút người xấu; làm theo hướng dẫn của lực lượng chức năng.
Khi tìm thấy trẻ, đừng trách mắng ngay. Trẻ vừa trải qua nỗi sợ lớn. Ôm trẻ, cảm ơn người đã giúp, báo cho nhân viên biết đã tìm thấy để họ ngừng tìm kiếm. Sau đó, cả nhà cùng nhắc lại điểm hẹn và cách xử lý cho lần sau, bằng giọng bình tĩnh.
Về nhà sau sự kiện: chặng hay bị xem nhẹ
Khi pháo hoa vừa tắt, hàng chục nghìn người cùng đổ ra đường. Nếu không vội, ngồi lại mười lăm hai mươi phút cho dòng người thưa bớt. Nếu cần về sớm, rời khỏi chỗ đứng vài phút trước khi chương trình kết thúc.
Đi bộ ra khỏi khu trung tâm một đoạn rồi mới lấy xe hoặc gọi xe. Ở khu gửi xe, nhường lối, không chen lấn để lấy xe trước. Đêm giao thừa và các dịp lễ, nhiều người đã uống rượu bia; đi chậm, giữ khoảng cách và tuyệt đối không lái xe khi đã uống.
Nếu đi xe buýt hay tàu điện về, chuẩn bị sẵn tiền lẻ hoặc thẻ, đứng xếp hàng ở nhà chờ, không chen lên khi xe đã đầy. Chuyến sau thường đến không lâu trong những đêm có sự kiện lớn.
Về đến nhà, nhắn vào nhóm một tin báo. Thói quen nhỏ này giúp mọi người biết ai đã về an toàn và ai cần được hỏi thăm.
Câu hỏi thường gặp
Đi xem pháo hoa nên đến sớm bao lâu?
Tùy quy mô và địa điểm, nhưng với sự kiện lớn ở trung tâm thành phố, khu vực đẹp thường kín chỗ từ sớm. Đến sớm đủ để chọn chỗ có lối ra thoáng quan trọng hơn chọn chỗ gần nhất. Kiểm thông báo phân luồng giao thông để biết giờ cấm đường.
Có nên đưa trẻ dưới ba tuổi đi xem pháo hoa ở chỗ đông?
Thường không nên. Trẻ nhỏ dễ sợ tiếng nổ lớn, dễ mệt và khó bảo vệ trong đám đông. Nếu muốn con xem, chọn một chỗ xa, thoáng, ít người, mang tai nghe chống ồn cho trẻ và chuẩn bị rời đi khi trẻ khó chịu.
Điện thoại không có sóng ở sự kiện đông người thì liên lạc thế nào?
Mạng di động thường nghẽn khi quá đông người dùng cùng lúc. Vì vậy cần thống nhất điểm hẹn và giờ gặp lại từ trước. Tin nhắn văn bản đôi khi gửi được khi cuộc gọi không kết nối được.
Làm gì nếu thấy có người ngất trong đám đông?
Gọi to những người xung quanh dừng lại và tạo khoảng trống, báo ngay nhân viên y tế hoặc an ninh gần nhất, gọi 115. Không tự di chuyển người bị nạn nếu không biết cách và không an toàn cho chính bạn.
AI có giúp được gì khi đi sự kiện đông người?
AI giúp soạn kế hoạch, danh sách đồ mang, tin nhắn hẹn gặp cho nhóm trước khi đi. Trong lúc ở sự kiện, đừng phụ thuộc vào điện thoại, hãy quan sát xung quanh và làm theo chỉ dẫn của lực lượng chức năng tại chỗ.
Có nên đứng gần rào chắn để xem rõ hơn?
Vị trí sát rào chắn cho tầm nhìn đẹp nhưng là nơi chịu áp lực lớn nhất khi đám đông phía sau dồn lên, và khó thoát ra. Nếu đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, tránh vị trí này.