Muốn đề xuất hợp gu hơn, cách hiệu quả nhất là gửi cho hệ thống tín hiệu rõ ràng: hồ sơ riêng, đánh giá những gì bạn thật sự thích hoặc ghét, gỡ các lượt xem lạc lõng, và chủ động xem đúng thứ mình muốn trong khoảng hai tuần. Thuật toán học theo hành vi, nên bạn dạy nó bằng hành vi chứ không phải bằng mong muốn.
Bài này đi qua những công cụ chỉnh gợi ý thường có trong ứng dụng xem phim và nghe nhạc, giải thích cái nào có tác dụng mạnh, cái nào gần như không, rồi đưa ra một kế hoạch 14 ngày cụ thể. Tên nút và vị trí mỗi ứng dụng một khác và thay đổi theo phiên bản, nên bài viết theo chức năng; bạn tìm chức năng tương ứng trong phần cài đặt của ứng dụng mình dùng.
Bạn có nhiều quyền điều chỉnh hơn mình tưởng
Phần lớn người dùng chỉ biết đến nút phát và nút tìm kiếm. Trong khi đó, gần như mọi ứng dụng giải trí lớn đều có một loạt công cụ để người dùng báo cho hệ thống biết mình muốn gì. Chúng nằm rải rác: trong menu ba chấm cạnh mỗi tác phẩm, trong trang hồ sơ, trong mục quyền riêng tư, đôi khi trong phần cài đặt tài khoản trên trình duyệt chứ không có trong ứng dụng điện thoại.
Nền tảng có lý do để giữ các công cụ này: một người dùng hài lòng với gợi ý sẽ ở lại lâu hơn. Nhưng họ cũng không quảng bá chúng nhiều, vì đa số người không bao giờ chỉnh và hệ thống vẫn chạy ổn với đa số. Bạn chỉ cần mười lăm phút để đi một vòng, và hiệu quả kéo dài nhiều tháng.
Một nguyên tắc chung trước khi bắt đầu: tín hiệu rõ ràng và lặp lại thắng tín hiệu mơ hồ. Một lần bấm “không thích” có tác dụng hơn mười lần lướt qua không bấm. Năm lần xem trọn thể loại bạn muốn có tác dụng hơn một lần chọn thể loại đó trong phần khai báo sở thích.
Các công cụ chỉnh gợi ý thường gặp và mức tác dụng
Bảng dưới tổng hợp những chức năng phổ biến. Không phải ứng dụng nào cũng có đủ; mức tác dụng là nhận định chung dựa trên cách các hệ thống gợi ý thường vận hành, không phải số liệu công bố.
| Chức năng | Thường nằm ở đâu | Tác dụng | Nên dùng khi |
|---|---|---|---|
| Hồ sơ người xem riêng | Màn hình chọn người xem, trang tài khoản | Rất mạnh — tách hẳn lịch sử | Nhiều người dùng chung tài khoản |
| Nút thích, không thích, đánh giá | Trang chi tiết tác phẩm, khi xem xong | Mạnh với tác phẩm tương tự | Vừa xem xong thứ rất thích hoặc rất ghét |
| Không quan tâm, ẩn, không đề xuất | Menu ba chấm cạnh mỗi ô gợi ý | Mạnh với món, kênh, nghệ sĩ cụ thể | Một loại nội dung cứ quay lại |
| Xoá từng mục lịch sử | Mục lịch sử xem, lịch sử nghe | Mạnh, cắt gốc một gợi ý | Có lượt xem không phải của mình |
| Tạm dừng lưu lịch sử | Mục quyền riêng tư hoặc lịch sử | Phòng ngừa | Sắp xem thứ chỉ cần một lần |
| Chọn thể loại yêu thích lúc đăng ký | Bước khởi tạo, đôi khi trong cài đặt | Mạnh lúc đầu, yếu dần | Hồ sơ mới |
| Theo dõi nghệ sĩ, kênh, diễn viên | Trang nghệ sĩ hoặc kênh | Vừa, tăng tần suất xuất hiện | Muốn không bỏ sót tác phẩm mới |
| Ngôn ngữ âm thanh, phụ đề, khu vực | Cài đặt hồ sơ, cài đặt phát | Vừa, ảnh hưởng nhóm nội dung | Muốn nhiều nội dung Việt hoặc một thứ tiếng |
| Thiết lập lại toàn bộ đề xuất | Cài đặt quyền riêng tư, không phải nơi nào cũng có | Rất mạnh, xoá gần hết đã học | Gợi ý hỏng hoàn toàn, muốn làm lại |
Nếu không tìm thấy một chức năng trong ứng dụng điện thoại, thử vào phiên bản trình duyệt hoặc ứng dụng trên tivi; một số cài đặt chỉ có ở một nơi.
Dùng nút thích và đánh giá sao cho có ích
Đánh giá cả thứ ghét, không chỉ thứ thích. Nhiều người chỉ bấm thích. Tín hiệu “không thích” giúp hệ thống khoanh vùng nhanh hơn, vì nó biết chính xác ranh giới gu của bạn nằm ở đâu.
Đánh giá ngay khi xem xong. Ấn tượng lúc vừa xem xong là trung thực nhất. Để vài ngày, bạn hoặc quên, hoặc đánh giá theo dư luận.
Đừng đánh giá hộ người khác. Bố mẹ xem phim cùng con rồi bấm thích bộ hoạt hình bằng hồ sơ của mình là cách nhanh nhất để trang chủ lẫn lộn. Thích cho đúng hồ sơ của người đã xem.
Thích một bài hát khác với lưu vào danh sách phát. Trên ứng dụng nghe nhạc, cả hai thường đều là tín hiệu dương, nhưng nghe lặp lại nhiều lần và nghe trọn bài thường được cân nặng hơn. Bài bạn hay bỏ qua sau vài giây là tín hiệu âm, dù đã từng bấm thích.
Đánh giá sao chi tiết không phải lúc nào cũng hơn. Một số nền tảng đã chuyển từ thang năm sao sang thích hoặc không thích vì người dùng đánh giá không nhất quán. Dùng thang nào cũng được, quan trọng là đều đặn.
Ngôn ngữ, phụ đề và khu vực cũng là tín hiệu
Ít ai để ý rằng chọn ngôn ngữ giao diện, âm thanh và phụ đề ảnh hưởng tới gợi ý. Nếu bạn để giao diện tiếng Anh và thường xem có phụ đề tiếng Anh, hệ thống có thể nghiêng về nội dung quốc tế. Nếu bạn muốn thấy nhiều phim Việt, chương trình Việt, đặt giao diện tiếng Việt và chủ động xem vài tác phẩm trong nước thường giúp hàng gợi ý nội dung Việt xuất hiện nhiều hơn.
Khu vực tài khoản quyết định kho nội dung bạn được xem do bản quyền phân theo vùng. Đừng dùng công cụ đổi vị trí để lách giới hạn vùng: ngoài việc có thể vi phạm điều khoản sử dụng, nó còn làm hệ thống nhận tín hiệu lẫn lộn và gợi ý những thứ bạn không xem được. Phần xem nghe hợp pháp có danh mục riêng trên trang.
Với người học ngoại ngữ, có một mẹo hữu ích: tạo một hồ sơ riêng đặt giao diện và âm thanh bằng thứ tiếng đang học. Hồ sơ đó sẽ dần được gợi ý nhiều nội dung bằng thứ tiếng ấy, biến giải trí thành giờ luyện nghe mà không làm lẫn gợi ý của hồ sơ chính.
Kế hoạch 14 ngày dạy lại thuật toán
Kế hoạch dưới dành cho người thấy gợi ý đang lệch nhiều so với gu thật. Mỗi ngày chỉ tốn vài phút ngoài thời gian giải trí bình thường.
- Ngày 1: kiểm xem có ai khác dùng chung hồ sơ không. Nếu có, tạo hồ sơ riêng cho từng người.
- Ngày 2: mở lịch sử xem và nghe, xoá những mục không phải của bạn hoặc chỉ xem một lần vì việc cần.
- Ngày 3: viết ra giấy năm thể loại, năm nghệ sĩ hoặc đạo diễn bạn thật sự muốn thấy nhiều hơn. Danh sách này là kim chỉ nam cho cả kế hoạch.
- Ngày 4 đến 7: mỗi ngày dùng chức năng tìm kiếm để chủ động xem hoặc nghe một tác phẩm trong danh sách, xem trọn và đánh giá.
- Ngày 4 đến 14: mỗi lần mở ứng dụng, chọn “không quan tâm” cho một hai ô gợi ý lệch nhất trên trang chủ.
- Ngày 8: theo dõi các nghệ sĩ, kênh, diễn viên trong danh sách.
- Ngày 9 đến 13: bắt đầu chọn từ trang chủ thay vì tìm kiếm, nhưng chỉ bấm những gì đúng hướng. Đánh giá sau mỗi lần xem.
- Ngày 14: so trang chủ với lúc bắt đầu. Đếm trong hai mươi ô đầu có bao nhiêu ô bạn muốn xem. Nếu vẫn dưới một nửa, cân nhắc thiết lập lại toàn bộ đề xuất nếu nền tảng có.
Kế hoạch có thể nhanh hơn hoặc chậm hơn tuỳ nền tảng. Ứng dụng nhạc thường phản ứng chậm hơn vì danh sách phát tự động chỉ làm mới theo chu kỳ.
Nhờ chatbot soạn danh sách khởi động cho hồ sơ mới
Bước ngày 3 trong kế hoạch, viết ra danh sách tác phẩm muốn thấy nhiều hơn, là chỗ chatbot AI giúp được nhiều. Bạn mô tả gu bằng lời, nó đề xuất danh sách để bạn chủ động tìm và xem trong tuần đầu. Vài câu lệnh mẫu:
- “Mình thích phim có nhịp chậm, nhiều cảnh thiên nhiên, kết thúc mở, không thích phim nhiều cảnh bạo lực. Gợi ý mười phim hoặc series nhiều nước khác nhau để mình dùng làm điểm khởi đầu cho hồ sơ xem phim mới. Không kể nội dung, chỉ nêu thể loại và lý do hợp gu.”
- “Đây là tám nghệ sĩ mình nghe nhiều nhất [liệt kê]. Hãy xếp họ thành hai ba nhóm phong cách, rồi với mỗi nhóm gợi ý vài nghệ sĩ tương tự để mình theo dõi trên ứng dụng nghe nhạc.”
- “Mình muốn hồ sơ xem phim của mình có nhiều phim Việt hơn. Gợi ý các thể loại phim Việt và từ khoá tìm kiếm phù hợp với người thích phim tâm lý và hài nhẹ.”
Kiểm từng tên tác phẩm trên nền tảng trước khi đưa vào danh sách, vì chatbot có thể nhớ nhầm tên hoặc gợi ý thứ không có bản quyền ở Việt Nam. Khi mô tả gu, không cần đưa tên tài khoản, email hay ảnh chụp trang hồ sơ; chỉ liệt kê tên tác phẩm và cảm nhận là đủ.
Những điều chỉnh không làm được
Không thể bắt nền tảng gợi ý thứ nó không có. Nếu kho ở khu vực của bạn thiếu một thể loại, chỉnh bao nhiêu cũng không đẻ ra nội dung mới.
Không tắt được hàng quảng bá. Một số hàng trên trang chủ là nội dung nền tảng muốn đẩy, như phim độc quyền mới ra. Hàng này thường ít bị ảnh hưởng bởi tín hiệu cá nhân.
Không xoá được những gì đã dùng cho thống kê. Xoá lịch sử khỏi phần cá nhân hoá không có nghĩa nền tảng xoá mọi bản ghi; một số dữ liệu được giữ theo chính sách riêng. Muốn biết rõ, đọc chính sách quyền riêng tư hoặc gửi yêu cầu theo kênh hỗ trợ.
Không giữ nguyên mãi. Gu của bạn đổi, hệ thống cũng đổi theo phiên bản. Vài tháng một lần nhìn lại trang chủ là đủ, không cần chăm chút hằng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Chỉnh đề xuất bao lâu thì thấy hiệu quả?
Với video, thường thấy thay đổi sau vài ngày nếu bạn dùng nút không quan tâm và xem có chủ đích. Với phim bộ và nhạc, có thể cần một đến hai tuần vì chu kỳ làm mới danh sách chậm hơn. Kiên trì gửi tín hiệu rõ ràng quan trọng hơn làm nhiều trong một ngày.
Có nên chọn nhiều thể loại yêu thích lúc tạo hồ sơ để gợi ý đa dạng không?
Không nên chọn tràn lan. Chọn đúng những thể loại bạn thật sự thích để hệ thống có điểm xuất phát chính xác. Đa dạng nên đến từ việc thỉnh thoảng thử thứ mới, không phải từ khai báo sai ngay từ đầu.
Thiết lập lại toàn bộ đề xuất có mất danh sách đã lưu không?
Thường không, vì danh sách lưu và danh sách phát là dữ liệu riêng. Tuy vậy, cách mỗi nền tảng xử lý khác nhau, nên đọc kỹ thông báo trước khi xác nhận và chụp lại danh sách quan trọng nếu lo.
Nhiều người dùng chung một tài khoản mà nền tảng không cho tạo hồ sơ thì làm sao?
Khi đó khó tách gợi ý. Bạn có thể quy ước thiết bị nào dùng cho ai, xoá bớt lịch sử không phải của mình, và dùng tìm kiếm thay vì trang chủ. Kiểm thêm điều khoản xem gói đang dùng có cho phép nhiều người dùng chung không.
Nghe nhạc ru cho con ngủ có làm hỏng gợi ý nhạc của bố mẹ không?
Có thể, nếu nghe bằng tài khoản của bố mẹ và nghe đều đặn. Một số ứng dụng nhạc cho đánh dấu danh sách phát không dùng để gợi ý, hoặc có chế độ nghe riêng. Nếu không có, tạo một hồ sơ hoặc tài khoản riêng cho nhạc của bé là cách gọn nhất.
Đổi vị trí để xem nội dung của nước khác có ảnh hưởng gợi ý không?
Có, và thường làm gợi ý lẫn lộn vì hệ thống nhận tín hiệu từ hai kho khác nhau. Quan trọng hơn, việc này có thể vi phạm điều khoản sử dụng của nền tảng. Nên xem trong kho được cấp phép ở khu vực của bạn.